← Ballina Fjalori i kuzhinës

“Heavy cream”? “Schmand”? Në shqip.

Recetat angleze dhe gjermane përdorin fjalë që s’i gjen në fjalor: lloje pane e mielli, copa mishi, teknika dhe masa. Këtu janë 141 prej tyre — çfarë janë, si quhen në raft në Shqipëri dhe Kosovë, dhe me çfarë t’i zëvendësosh.

Bulmet, ajkë dhe yndyrë

EN Buttermilk dhallë
EN Cottage cheese djathë i freskët me kokrriza, i ngjashëm me gjizën
EN Cream cheese djathë krem (djathë i butë për t’u lyer)
EN Crème fraîche krem i trashë i fermentuar, 30–40% yndyrë
EN Evaporated milk qumësht i avulluar (i kondensuar pa sheqer)
EN Ghee / clarified butter gjalpë i shkrirë dhe i kulluar
EN Greek yogurt kos grek (kos i kulluar, i trashë)
EN Half-and-half përzierje gjysmë qumësht, gjysmë pana (10–18% yndyrë)
EN Heavy cream pana e lëngshme për rrahje, me 36–40% yndyrë
EN Sour cream salcë kosi (krem kosi i thartë, rreth 18–20% yndyrë)
EN Sweetened condensed milk qumësht i kondensuar me sheqer
EN Unsalted butter gjalpë pa kripë
EN Whipping cream pana për rrahje, me 30–36% yndyrë
DE Buttermilch dhallë
DE Butterschmalz gjalpë i shkrirë dhe i kulluar
DE Frischkäse djathë krem (si Philadelphia)
DE Hüttenkäse djathë i freskët me kokrriza (cottage cheese)
DE Kondensmilch qumësht i avulluar PA sheqer
DE Quark gjizë e butë kremoze
DE Saure Sahne salcë kosi e lehtë (rreth 10% yndyrë)
DE Schafskäse / Hirtenkäse djathë i bardhë në shëllirë
DE Schlagsahne pana e lëngshme për rrahje (30–32% yndyrë)
DE Schmand salcë kosi e trashë (20–29% yndyrë)

Miell, brumë dhe pjekje

EN Active dry yeast maja e thatë (në kokrriza)
EN All-purpose flour miell gruri i bardhë universal (tip 00 / T-400)
EN Baking powder pluhur pjekjeje
EN Baking soda sodë buke (bikarbonat natriumi)
EN Bread flour miell i fortë për bukë (12–14% proteinë)
EN Brown sugar sheqer kafe
EN Cake flour miell i butë për kek (7–9% proteinë)
EN Caster sugar sheqer i bardhë shumë i imët
EN Cornmeal miell misri (bollgur misri)
EN Cornstarch / cornflour niseshte misri
EN Instant yeast maja e thatë e menjëhershme
EN Phyllo / filo dough petë byreku e hollë (fletë filo)
EN Powdered sugar / icing sugar sheqer pluhur
EN Puff pastry brumë sfoliat (brumë me fletë gjalpi)
EN Self-raising flour miell që fryhet vetë (miell me pluhur pjekjeje brenda)
EN Semolina bollgur gruri
EN Shortening yndyrë bimore e ngurtë (për pjekje)
EN Vanilla extract ekstrakt (esencë) vaniljeje
DE Backpulver pluhur pjekjeje
DE Blätterteig brumë sfoliat
DE Filoteig / Yufka petë byreku
DE Frischhefe maja e freskët (në kub)
DE Grieß bollgur gruri
DE Mehl Type 1050 miell gruri gjysmë i zi
DE Mehl Type 405 miell i bardhë universal (tip 00 / T-400)
DE Mehl Type 550 miell i bardhë për bukë (tip 0 / T-500)
DE Natron sodë buke
DE Puderzucker sheqer pluhur
DE Speisestärke niseshte (zakonisht misri)
DE Trockenhefe maja e thatë
DE Vanillezucker sheqer me vanilje (qese 8 g)

Mish dhe peshk

EN Bacon proshutë derri e tymosur (feta)
EN Beef chuck shpatull dhe qafë viçi
EN Brisket gjoks viçi
EN Chicken thighs kofshë pule
EN Ground beef / minced beef mish viçi i grirë
EN Lamb shoulder shpatull qengji
EN Sirloin mish kurrizi i viçit (për biftek)
EN Tenderloin fileto (bonfile) viçi
DE Hähnchenschenkel kofshë pule
DE Kalbfleisch mish viçi i ri
DE Lammschulter shpatull qengji
DE Rinderhack mish viçi i grirë

Perime, barishte dhe erëza

EN Allspice bahar (kokrra bahari)
EN Bay leaf gjethe dafine
EN Bell pepper spec i ëmbël (spec zile)
EN Chickpeas / garbanzo beans qiqra
EN Cilantro / coriander gjethe koriandri
EN Dill kopër
EN Eggplant / aubergine patëllxhan
EN Flat-leaf parsley majdanoz (ai i zakonshmi, me gjethe të sheshta)
EN Kidney beans fasule të kuqe
EN Leek presh
EN Paprika piper i kuq pluhur (spec i kuq i bluar)
EN Red pepper flakes spec djegës i tharë i thërrmuar
EN Scallions / green onions qepë e njomë
EN Zucchini / courgette kungulleshkë
DE Aubergine patëllxhan
DE Dill kopër
DE Frühlingszwiebel qepë e njomë
DE Kichererbsen qiqra
DE Lauch presh
DE Lorbeerblatt gjethe dafine
DE Paprika (perime) spec i ëmbël
DE Paprikapulver piper i kuq pluhur
DE Peperoni speca djegës
DE Petersilie majdanoz
DE Zucchini kungulleshkë

Teknikat e gatimit

EN Al dente makarona të ziera, por ende pak të forta në mes
EN Blanch përvëlo (fut për pak në ujë që vlon)
EN Braise skuq, pastaj ziej ngadalë me kapak në pak lëng
EN Broil piq nën grilin e sipërm të furrës
EN Deglaze shkrij fundin e tiganit me lëng
EN Dice prit në kubikë
EN Fold (fold in) përziej butë nga poshtë-lart
EN Knead mbruj (gatuaj brumin me duar)
EN Marinate marino (lëre në salcë që të marrë shije)
EN Mince grij shumë imët (me thikë)
EN Poach ziej butë në lëng pa e lënë të vlojë
EN Preheat ngroh furrën paraprakisht
EN Proof / let rise lëre brumin të vijë (të fryhet)
EN Rest (let the meat rest) lëre mishin të pushojë para se ta presësh
EN Sauté kaurdis (skuq shpejt në pak yndyrë)
EN Sear skuq fort sipërfaqen (për ngjyrë dhe kore)
EN Simmer ziej butë në zjarr të ulët
EN Whisk rrah (me rrahëse dore)
EN Zest lëkurë e grirë e limonit ose portokallit
DE Ablöschen hidh lëng në tiganin e nxehtë
DE Abrieb lëkurë e grirë e limonit ose portokallit
DE Abschrecken ftoh menjëherë në ujë të ftohtë
DE Anbraten skuq fillimisht (kaurdis ose skuq fort)
DE Blanchieren përvëlo në ujë që vlon
DE Dünsten ziej me pak lëng dhe me kapak (me avull)
DE Gehen lassen lëre brumin të vijë (të fryhet)
DE Kneten mbruj brumin
DE Köcheln ziej butë në zjarr të ulët
DE Schmoren skuq, pastaj ziej ngadalë me kapak
DE Unterheben përziej butë nga poshtë-lart
DE Vorheizen ngroh furrën paraprakisht
DE Wasserbad ban-mari (enë mbi ujë që zien)
DE Würfeln prit në kubikë

Masat dhe furra

EN Cup 1 cup = 240 ml (masë amerikane)
EN Fahrenheit (°F) 350 °F = 175–180 °C
EN Fluid ounce (fl oz) 1 fl oz = 30 ml
EN Ounce (oz) 1 oz = 28 g
EN Pinch / dash një majë (sa kap me dy gishta)
EN Pint 1 pint = 473 ml (SHBA) ose 568 ml (Britani)
EN Pound (lb) 1 lb = 454 g
EN Stick of butter 1 stick gjalpë = 113 g
EN Tablespoon (tbsp) 1 lugë gjelle = 15 ml
EN Teaspoon (tsp) 1 lugë çaji = 5 ml
DE Becher një kuti (zakonisht 200 g pana ose 150–250 g kos)
DE EL (Esslöffel) 1 lugë gjelle = 15 ml
DE Msp. (Messerspitze) sa merr maja e thikës (rreth ⅛ lugë çaji)
DE Prise një majë (sa kap me dy gishta)
DE Päckchen (Pck.) një qese (madhësia standarde gjermane)
DE TL (Teelöffel) 1 lugë çaji = 5 ml
DE Umluft / Ober- und Unterhitze furrë me ventilator / furrë me nxehtësi lart-poshtë