Flija: gatimi që kërkon një ditë të tërë dhe gjithë familjen

Nuk ka asgjë të shpejtë te flija. Ajo kërkon zjarr druri, një saç, disa orë dhe disa njerëz. Kjo është pikërisht arsyeja pse në Kosovë dhe në malësitë e veriut ajo ka mbetur pjata e ditëve të veçanta: kur bëhet flija, mblidhet familja.

Si bëhet

Flija nis me një brumë të lëngshëm, të përzier nga miell, ujë dhe kripë, më i trashë se brumi i petullave por shumë më i hollë se ai i bukës. Në një tepsi të rrumbullakët brumi hidhet me lugë në rrezë, si rrezet e një rrote, duke lënë hapësira bosh midis tyre. Tepsia mbulohet me saç, një kapak i rëndë metali i ngrohur në prush, dhe mbi saç vendoset edhe prush.

Pas disa minutash rrezet piqen. Atëherë lyhen me ajkë ose me një përzierje kosi e gjalpi, dhe në hapësirat bosh hidhen rrezet e reja të brumit. Saçi rikthehet. Ky cikël përsëritet dhjetëra herë, derisa flija të ngrihet si një rrotë e trashë me shumë shtresa. Kur pritet, shtresat duken qartë, si unazat e një trungu.

Punë e përbashkët

Një flija e plotë mund të kërkojë katër deri në pesë orë. Gjatë kësaj kohe dikush kujdeset për zjarrin, dikush përgatit brumin dhe dikush lyen shtresat. Tradicionalisht kjo ka qenë punë e grave të shtëpisë, por sot është gjithnjë e më shpesh punë e gjithë familjes, sidomos kur flija bëhet jashtë, në oborr ose në fshat.

Prandaj flija lidhet me rastet kur ka shumë njerëz: dasma, vizita të të afërmve, fundjava verore në fshat. Ajo nuk gatuhet për dy veta. Gatuhet që të ndahet.

Saçi dhe zjarri

Saçi është zemra e flisë. Ky kapak metali, që në shumë familje trashëgohet nga brezi në brez, nxehet në prush dhe e pjek flinë nga sipër, ndërsa tepsia merr nxehtësi nga poshtë. Teknika e pjekjes nën saç është shumë e vjetër në Ballkan dhe përdoret edhe për bukë, pite e mish.

Ka versione flie të bëra në furrë elektrike, dhe në qytet ato janë zgjidhje praktike. Por shumë njerëz do t’ju thonë se flija pa saç e pa prush nuk është e njëjta gjë. Tymi i lehtë i drurit dhe nxehtësia e pabarabartë që duhet kontrolluar me sy janë pjesë e shijes.

Si shërbehet

Flija shërbehet e ngrohtë, e prerë si tortë, me kos, ajkë, djathë të bardhë, mjaltë ose turshi. Ajo mund të jetë pjatë kryesore, mëngjes i bollshëm ose drekë e ditës së festës. Shumë familje mbajnë mend jo vetëm shijen e flisë, por edhe ditën kur u bë: kush ishte aty, kush e mbante zjarrin, kush u ankua se po zgjaste shumë.

Në kuzhinën tënde

Nëse s’ke saç, mund ta bësh në furrë me grilin e sipërm në maksimum: tepsi e rrumbullakët, rreze të holla brumi, 4 deri në 6 minuta për çdo shtresë. Lyej çdo shtresë me ajkë ose kos të përzier me gjalpë të shkrirë. Do të duhen rreth 2 orë.

Nuk e kemi ende recetën në arkiv. Si e bëni ju në shtëpi? Dërgona recetën →